Rozana Montiel — Nội Thất Công Cộng Như Phòng Khách

Gới thiệu về Rozana Montiel và Tầm nhìn Kiến trúc

Rozana Montiel là một trong những kiến trúc sư có tầm ảnh hưởng lớn nhất tại México và trên trường quốc tế trong thập kỷ qua. Sinh ra và lớn lên ở Ciudad de México, bà tốt nghiệp kiến trúc từ Đại học Quốc gia Tự trị México (UNAM) trước khi theo đuổi các chương trình nâng cao tại các viện nghiên cứu hàng đầu thế giới. Hiện nay, bà đang giảng dạy và dẫn dắt các hoạt động nghiên cứu kiến trúc tại Trường Thiết kế Môi trường thuộc Đại học Harvard. Tuy nhiên, di sản quan trọng nhất của bà không chỉ nằm trong các công trình giáo dục hay giải thưởng cá nhân, mà còn ở triết lý thiết kế cốt lõi đã định hình lại cách chúng ta hiểu về mối quan hệ giữa kiến trúc, nội thất và hành vi xã hội. Triết lý này thường được tóm tắt dưới cụm từ mang tính biểu tượng: "Nội Thất Công Cộng Như Phòng Khách". Đây không đơn thuần là một khẩu hiệu marketing, mà là một tuyên ngôn thiết kế sâu sắc đòi hỏi sự thay đổi tư duy từ các nhà quy hoạch đô thị và các kiến trúc sư nội thất. Trong bối cảnh đô thị hiện đại ngày càng phân mảnh và xa lạ, việc biến các không gian công cộng—thường lạnh lùng, trang nghiêm hoặc bị quản chế chặt chẽ—trở nên gần gũi, ấm áp và mời gọi như chính phòng khách của một ngôi nhà dân cư là một bước đột phá lớn về mặt xã hội học lẫn thẩm mỹ. Rozana Montiel cùng với đồng sự Carlos Arroyo của văn phòng Tezontle Arquitectura đã phát triển ngôn ngữ kiến trúc đặc trưng, nơi ranh giới giữa bên trong và bên ngoài trở nên mờ nhạt. Bà không coi kiến trúc là những khối bê tông cứng nhắc đứng trơ trọi giữa phố xá, mà xem đó là một bộ phận sống động của cơ thể đô thị, nơi người dân có quyền sở hữu cảm xúc và trải nghiệm. Khi áp dụng nguyên lý "phòng khách" vào không gian công cộng, Montiel nhấn mạnh vào sự thoải mái, khả năng tương tác linh hoạt và việc sử dụng các vật liệu gợi cảm giác ấm cúng, gần gũi với đời sống thường nhật. Quan điểm này đặt kiến trúc công cộng vào vị trí của một "tập quán sinh hoạt mở rộng". Thay vì ép buộc người dân phải tuân thủ các quy tắc ứng xử nghiêm ngặt trong thư viện, bảo tàng hay trung tâm văn hóa, thiết kế của Montiel khuyến khích họ thư giãn, ngồi xuống, và tận hưởng thời gian của mình. Điều này đòi hỏi một sự am hiểu cực kỳ tinh tế về tâm lý học môi trường, về cách ánh sáng chiếu rọi xuống bàn tay, về độ dốc của bậc thang, và về nhiệt độ của bề mặt gỗ khi chạm vào. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích chi tiết triết lý này, các dự án tiêu biểu, kỹ thuật thực thi, và ý nghĩa lâu dài của nó đối với ngành thiết kế nội thất và kiến trúc toàn cầu.

Triết lý Thiết kế: Không gian Công cộng như Một Phòng khách

Trọng tâm trong tư duy thiết kế của Rozana Montiel xoay quanh khái niệm về sự thân mật trong đám đông. Trong hầu hết các thiết kế công cộng truyền thống, không gian được chia tách rõ ràng thành khu vực dành cho người phục vụ và khu vực dành cho công chúng, thường kèm theo sự kiểm soát an ninh và hướng dẫn lối đi nghiêm ngặt. Ngược lại, tư tưởng của Montiel muốn xóa bỏ rào cản vô hình này. Bà tin rằng một thư viện, một quảng trường, hay một trung tâm cộng đồng cần phải mang lại cảm giác an toàn và riêng tư ngay cả khi nó được đặt ở nơi công khai nhất. Khái niệm "Phòng khách" ở đây được hiểu theo nghĩa đen và nghĩa bóng. Nghĩa đen là việc bố trí nội thất giống như trong nhà, bao gồm các sofa êm ái, ánh sáng dịu nhẹ, và các góc nhỏ để đọc sách hoặc trò chuyện. Nghĩa bóng là việc thiết kế kiến trúc phải tôn trọng sự tự do của con người, cho phép họ lựa chọn cách sử dụng không gian mà không bị áp đặt bởi các mệnh lệnh kiến trúc cứng nhắc. Montiel thường nói về việc tạo ra các "vùng đệm" (buffer zones) mềm mại, nơi người dân có thể chuyển đổi trạng thái từ sự hối hả của đường phố sang sự tĩnh lặng của không gian nội thất mà không gặp bất cứ sự gián đoạn nào. Yếu tố then chốt trong triết lý này là tỷ lệ con người. Các không gian công cộng thường bị thiết kế quá khổ để thể hiện quyền lực hoặc quy mô, khiến cá nhân cảm thấy nhỏ bé và bị lu mờ. Montiel phản đối điều này bằng cách chia nhỏ các không gian lớn thành những mảng nhỏ hơn, có tính chất giống như các căn phòng trong một ngôi nhà. Điều này giúp tăng cường cảm giác kiểm soát và an toàn cho người sử dụng. Nó cũng tạo ra nhiều cơ hội để tương tác xã hội diễn ra tự nhiên hơn, không bị gò bó trong một không gian mở lớn lao. Một khía cạnh quan trọng khác của triết lý này là sự linh hoạt. Một phòng khách thực sự luôn có thể thay đổi công năng tùy theo nhu cầu của gia đình. Nếu thư viện có một buổi họp mặt, nó có thể chuyển đổi thành không gian thảo luận; nếu có một buổi hòa nhạc nhỏ, nó có thể trở thành khán phòng. Montiel thiết kế các hệ thống vách ngăn di động, sàn nhà đa cấp, và hệ thống chiếu sáng thông minh để đáp ứng nhanh chóng các kịch bản sử dụng khác nhau. Tính linh hoạt này đảm bảo rằng không gian công cộng không bao giờ trở nên lỗi thời hoặc cồng kềnh. Cuối cùng, triết lý này nhấn mạnh vào tính bền vững xã hội. Khi người dân cảm thấy một không gian công cộng là của mình, giống như phòng khách của chính họ, họ sẽ có trách nhiệm bảo vệ và giữ gìn nó tốt hơn. Sự xáo trộn, phá hoại tài sản thường giảm đi khi không gian đó mang lại giá trị cảm xúc cao cho cộng đồng. Do đó, việc đưa yếu tố nội thất gia đình vào công trình công cộng không chỉ là vấn đề thẩm mỹ, mà còn là chiến lược quản lý đô thị thông minh.

• Kích thước con người: Ưu tiên chiều cao trần vừa phải, kích thước cửa sổ và lối đi phù hợp với tầm mắt người đi bộ.
• Tính riêng tư trong đám đông: Tạo ra các hốc tường, góc khuất và không gian nửa kín để người dùng có thể tìm kiếm sự cô lập tạm thời.
• Vật liệu gợi cảm giác: Sử dụng gỗ, vải và đá tự nhiên thay vì kim loại nhẵn bóng hoặc kính phản quang quá mức.
• Linh hoạt chức năng: Không gian có thể thích ứng với các hoạt động nhóm, cá nhân, yên tĩnh hoặc ồn ào.

Phân tích Các Dự án Tiêu biểu Minh chứng cho Tư tưởng

Để hiểu rõ hơn về cách triển khai thực tế của Rozana Montiel, chúng ta cần nhìn vào các công trình cụ thể đã định hình nên phong cách này. Mặc dù bà nổi tiếng với nhiều dự án, nhưng một số công trình nổi bật nhất minh họa rõ nét cho khái niệm "nội thất công cộng như phòng khách" là Thư viện Công cộng ở các vùng nông thôn và Trung tâm Văn hóa tại thành phố. Dự án đáng chú ý đầu tiên là sự cải tạo của các không gian văn hóa cũ. Thay vì xây mới hoàn toàn tốn kém, Montiel thường tìm cách can thiệp vào các tòa nhà hiện hữu, tái tạo phần nội thất để làm mới trải nghiệm. Bà tập trung vào việc sửa chữa kết cấu thô, sau đó thêm vào các lớp hoàn thiện mang tính chất gia đình. Ví dụ, trong các dự án thư viện tại vùng nông thôn México, bà đã thay thế các kệ sách kim loại cao ngất bằng các tủ gỗ ấm áp, tạo ra các lối đi hẹp hơn để khuyến khích sự khám phá chậm rãi. Ánh sáng tự nhiên được điều tiết cẩn thận để tránh chói mắt nhưng vẫn đủ sáng để đọc sách, giống như ánh đèn trong phòng khách buổi tối. Một ví dụ điển hình khác là thiết kế của các trung tâm cộng đồng. Tại đây, Montiel thường sử dụng các nền đất nung, gạch men hoặc sàn gỗ tự nhiên thay vì sàn đá granit hoặc bê tông đánh bóng vốn rất phổ biến trong các tòa nhà chính phủ. Sàn nhà được thiết kế với độ nhám vừa phải để tạo ma sát an toàn nhưng vẫn giữ được cảm giác ấm áp khi đi chân trần. Các khu vực chờ đợi không được bố trí bằng các dãy ghế sắt hàn nối tiếp nhau, mà bằng các khối bệ ngồi thấp, bọc nệm hoặc gỗ nguyên khối, cho phép người dân ngồi thoải mái hoặc nằm nghỉ ngơi. Trong các không gian bảo tàng nghệ thuật đương đại, bà cũng áp dụng nguyên lý này. Thay vì các hành lang dài trắng toát, bà tạo ra các "phòng triển lãm nhỏ" với trần thấp hơn và ánh sáng tập trung, giống như khi bạn bước vào một phòng tranh trong nhà riêng. Cách bố trí này giúp người xem cảm thấy sự kết nối sâu sắc hơn với tác phẩm nghệ thuật mà không bị áp lực bởi quy mô khổng lồ của bảo tàng. Ngoài ra, Montiel còn chú trọng đến việc thiết kế "cửa ngõ" (gateway). Trước khi bước vào không gian chính, người dùng sẽ đi qua một khoảng sân hoặc hiên nhà được thiết kế như tiền sảnh của một ngôi nhà. Khoảng này đóng vai trò là nơi chuyển tiếp tâm lý, giúp người dân thả lỏng cơ bắp và chuẩn bị tinh thần trước khi bước vào không gian công cộng chính thức. Chi tiết này thường bị bỏ qua trong kiến trúc thương mại, nhưng lại là chìa khóa để tạo ra sự dễ chịu ban đầu. Dưới đây là danh sách các đặc điểm thiết kế cụ thể thường thấy trong các dự án của bà:

• Sử dụng hệ thống cửa kính trượt lớn để kết nối không gian trong nhà và vườn, tạo cảm giác không gian mở như sân thượng nhà phố.
• Các cầu thang không chỉ là phương tiện giao thông mà còn là nơi để ngồi, đọc sách hoặc trò chuyện, được thiết kế rộng rãi với tay vịn gỗ ấm áp.
• Thảm trải sàn hoặc các tấm lót ở khu vực tiếp khách để giảm tiếng vang và tăng độ êm ái.
• Hệ thống rèm che có thể điều chỉnh độ sáng, tương tự như rèm cửa trong nhà ở, cho phép kiểm soát sự riêng tư và ánh sáng.

Ngôn ngữ Vật liệu và Kết cấu trong Tác phẩm của Montiel

Vật liệu là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất mà Rozana Montiel sử dụng để truyền tải cảm xúc "như phòng khách" vào không gian công cộng. Bà không ngại sử dụng các vật liệu thô sơ, thậm chí là những vật liệu thường bị coi là thiếu sang trọng trong các công trình công cộng xa xỉ. Tuy nhiên, cách bà xử lý và kết hợp chúng lại tạo nên một vẻ đẹp tinh tế, gần gũi và bền vững. Bê tông là vật liệu chủ đạo trong kiến trúc của bà, nhưng khác với bê tông công nghiệp lạnh lẽo, Montiel thường để lộ vân khuôn mộc mạc hoặc sử dụng các loại bê tông màu đất, nâu đỏ đặc trưng của miền núi México. Bề mặt bê tông đôi khi được xử lý thủ công để tạo ra các vết sần, dấu vết của con người, gợi nhớ đến sự chai sạn và lịch sử. Khi tiếp xúc, nó không gây cảm giác rét buốt mà có độ nặng và vững chãi, tạo cảm giác an toàn như tường nhà. Gỗ là thành phần không thể thiếu để làm ấm không gian. Montiel ưu tiên sử dụng các loại gỗ địa phương, chưa qua xử lý hóa chất phức tạp, giữ lại mùi hương tự nhiên và vân gỗ độc đáo. Gỗ được sử dụng cho sàn nhà, trần nhà, cánh cửa, và đặc biệt là các đồ đạc nội thất cố định. Việc sử dụng gỗ không chỉ tạo ra cảm giác thị giác ấm cúng mà còn cải thiện chất lượng âm thanh trong phòng, giảm bớt tiếng vang khó chịu thường thấy trong các phòng trưng bày bê tông lớn. Đá tự nhiên và gạch nung cũng được bà sử dụng rộng rãi, đặc biệt là trong các khu vực ngoại thất hoặc bán ngoại thất. Đá cuội sông, đá phiến, và gạch terracotta tạo ra các kết cấu bề mặt phong phú, kích thích xúc giác. Người dân có thể sờ tay vào tường, đi trên sàn và cảm nhận sự liên kết với thiên nhiên và đất đai. Điều này củng cố thêm ý tưởng về "nhà", bởi trong nhà ở truyền thống, con người thường xuyên tiếp xúc với các vật liệu tự nhiên này. Các vật liệu phụ trợ như kính và thép không gỉ cũng được sử dụng, nhưng với tỷ lệ rất hạn chế và có chủ đích. Kính thường được dùng để lấy sáng mà không chắn tầm nhìn, tạo sự kết nối thị giác với bên ngoài. Thép thường được sơn màu tối hoặc mạ kẽm để hòa vào nền tảng, không tạo điểm nhấn chói lóa. Sự cân bằng này giúp đảm bảo rằng không gian công cộng không bị biến thành một nhà máy hay một không gian thương mại lạnh lùng, mà vẫn giữ được hơi thở của cuộc sống gia đình.

Tên Vật liệu	Mô tả Đặc tính	Vai trò trong Không gian Công cộng
Bê tông lộ thiên	Chất liệu thô, bền bỉ, màu sắc trầm	Tạo nền tảng vững chắc, chịu lực tốt, gợi cảm giác vĩnh cửu.
Gỗ tự nhiên	Ấm áp, vân gỗ rõ nét, dễ gia công	Tạo điểm nhấn ấm cúng, dùng cho sàn, trần và nội thất.
Đá terracotta/Gạch nung	Độ xốp, màu cam/đỏ đất	Dùng cho lát sàn, tường trang trí, tạo cảm giác Địa Trung Hải/México.
Kính cường lực	Trong suốt, chịu lực cao, mỏng nhẹ	Tách biệt không gian nhưng vẫn giữ kết nối thị giác, lấy sáng.

Vai trò của Ánh sáng và Khí hậu trong Kiến tạo Không gian

Ánh sáng là linh hồn của nội thất, và đối với Rozana Montiel, ánh sáng là công cụ chính để chuyển đổi một không gian công cộng thành một "phòng khách". Bà không sử dụng hệ thống đèn điện nhân tạo làm nguồn sáng duy nhất, mà luôn ưu tiên tối đa hóa ánh sáng tự nhiên, sau đó bổ sung ánh sáng nhân tạo một cách tinh tế để tạo ra các tầng lớp cảm xúc khác nhau. Trong thiết kế của bà, các ô cửa sổ và giếng trời được bố trí dựa trên quỹ đạo mặt trời để tạo ra các mẫu hình bóng đổ đẹp mắt trên sàn nhà. Những mẫu hình này thay đổi theo thời gian trong ngày, biến không gian tĩnh thành không gian động, nơi người dùng có thể cảm nhận được sự trôi chảy của thời gian. Ánh sáng tự nhiên trực tiếp thường được lọc qua các hệ thống lam ngang hoặc cây xanh, tạo ra ánh sáng mềm mại, không gắt gao, giống như ánh nắng xuyên qua tán lá trong sân vườn nhà. Về khí hậu, Montiel rất chú trọng đến việc thụ động làm mát và thông gió tự nhiên. Các không gian công cộng như vậy thường có hệ thống thông gió chéo, cho phép luồng không khí lưu thông liên tục mà không cần điều hòa không khí chạy liên tục. Điều này không chỉ tiết kiệm năng lượng mà còn tạo ra cảm giác tươi mát, gần gũi với thiên nhiên. Cửa sổ lớn có thể mở ra để đón gió, hoặc đóng lại để bảo vệ khỏi mưa gió, tương tự như cách người ta vận hành cửa sổ trong nhà. Hệ thống chiếu sáng nhân tạo được thiết kế theo từng khu vực chức năng (Zoning). Khu vực đọc sách có ánh sáng tập trung, ấm áp (2700K-3000K) để tạo cảm giác riêng tư. Khu vực giao tiếp chung có ánh sáng tổng thể dịu nhẹ. Đèn treo trần thường được thiết kế với hình dáng đơn giản, chất liệu giấy hoặc vải, tránh các thiết kế công nghiệp. Điều này giúp giảm thiểu cảm giác căng thẳng thị giác và tạo ra bầu không khí thư giãn. Ngoài ra, Montiel còn chú ý đến cách âm. Một phòng khách tốt cần có khả năng giữ sự yên tĩnh cần thiết cho việc trò chuyện. Bà sử dụng các tấm absorbe âm thanh làm từ vật liệu tự nhiên, kết hợp với các khoảng hở kiến trúc để hấp thụ sóng âm. Điều này giúp giảm tiếng ồn từ bên ngoài và giữa các nhóm người trong cùng một không gian, đảm bảo trải nghiệm nghe-nói dễ chịu.

"Ánh sáng không chỉ để nhìn thấy, mà là để cảm nhận. Nó quyết định nhiệt độ của không gian và nhịp điệu của cuộc sống bên trong. Một không gian công cộng thực thụ phải biết cách ôm lấy ánh nắng ban mai và tỏa ra hơi ấm của đèn vàng khi đêm xuống."

Tác động Xã hội và Sự Dân chủ hóa Không gian Công cộng

Một trong những tác động lớn nhất của triết lý "NỘI THẤT CÔNG CỘNG NHƯ PHÒNG KHÁCH" là khả năng dân chủ hóa không gian. Trong xã hội học đô thị, không gian công cộng thường bị phân tầng: khu vực giàu có có công viên xanh, khu vực nghèo chỉ có vỉa hè bụi bặm. Thiết kế của Montiel nhằm mục đích san lấp khoảng cách này bằng cách mang lại chất lượng không gian sống cao cấp cho tất cả mọi người, bất kể thu nhập hay địa vị. Khi một thư viện hoặc trung tâm văn hóa được thiết kế giống như một ngôi nhà, nó gửi thông điệp rằng: "Bạn xứng đáng được ở đây, bạn được chào đón, và bạn có thể ở lại đây lâu như bạn muốn". Thông điệp này đặc biệt quan trọng đối với các nhóm yếu thế như trẻ em, người già, hoặc người lao động nghèo cần một nơi nghỉ ngơi, tìm kiếm tri thức hoặc thoát khỏi cái nóng bức của đường phố. Sự thay đổi này cũng tác động đến hành vi xã hội. Trong các không gian công cộng truyền thống, người ta thường di chuyển nhanh, ít dừng lại, sợ bị quấy rầy. Nhưng trong một không gian được thiết kế như phòng khách, người ta có xu hướng chậm lại, ngồi xuống, bắt chuyện với người lạ. Nó thúc đẩy sự giao tiếp ngẫu nhiên và xây dựng các mối quan hệ cộng đồng. Điều này góp phần giảm bớt sự cô đơn và phân hóa trong các đô thị hiện đại. Thêm vào đó, việc sử dụng các vật liệu địa phương và kỹ thuật xây dựng truyền thống trong các dự án công cộng của bà còn hỗ trợ nền kinh tế địa phương. Nó tạo ra việc làm cho thợ thủ công, thợ mộc và các nhà cung cấp vật liệu trong vùng. Điều này giúp cộng đồng địa phương gắn kết hơn với công trình kiến trúc, coi đó là tài sản chung của mình chứ không phải là một món quà từ chính quyền hay một tổ chức nước ngoài. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là duy trì sự sạch sẽ và trật tự trong một không gian mở. Nếu không có quy định rõ ràng, việc cho phép người dân sử dụng không gian thoải mái có thể dẫn đến tình trạng hỗn loạn. Montiel giải quyết vấn đề này bằng cách thiết kế các khu vực quy hoạch rõ ràng ngay trong không gian mở, sử dụng các vật liệu dễ vệ sinh nhưng vẫn đảm bảo tính thẩm mỹ, và quan trọng nhất là tổ chức các hoạt động cộng đồng để khuyến khích ý thức giữ gìn chung.

Bảng So sánh: Tiếp cận Truyền thống vs. Cách tiếp cận Của Rozana Montiel

Để làm rõ sự khác biệt và giá trị gia tăng của phương pháp thiết kế của Rozana Montiel so với các tiêu chuẩn kiến trúc công cộng thông thường, chúng ta có thể xem xét bảng so sánh chi tiết dưới đây. Bảng này phân tích dựa trên các yếu tố: Mục đích sử dụng, Cảm giác không gian, Vật liệu, Quản lý ánh sáng và Mối quan hệ với cộng đồng.

Hạng mục	Thiết kế Công cộng Truyền thống	Thiết kế Theo Tư tưởng Rozana Montiel
Mục đích sử dụng	Di chuyển qua lại, tiếp cận dịch vụ nhanh, tuân thủ quy trình.	Dừng chân, nghỉ ngơi, tương tác xã hội, trải nghiệm cảm xúc.
Cảm giác không gian	Rộng lớn, phô trương, lạnh lẽo, xa cách, trang trọng.	Gần gũi, ấm cúng, thân mật, linh hoạt, "như ở nhà".
Vật liệu chủ đạo	Thép, kính, đá granite bóng, bê tông đúc sẵn, gạch ceramic công nghiệp.	Bê tông thô, gỗ tự nhiên, đá terracotta, gạch nung, vải dệt.
Quản lý ánh sáng	Đèn huỳnh quang mạnh, đèn LED trần đều, ánh sáng nhân tạo chiếm ưu thế.	Ánh sáng tự nhiên tối ưu, đèn vàng ấm, kiểm soát bóng đổ, tạo nhịp điệu.
Mối quan hệ cộng đồng	Người dùng là đối tượng phục vụ, bị động, thiếu quyền sở hữu.	Người dùng là chủ nhân, chủ động, có trách nhiệm và gắn bó.
Chi phí bảo trì	Thấp ban đầu, nhưng hao mòn nhanh do vật liệu công nghiệp, tốn điện.	Trung bình ban đầu, độ bền cao, tiết kiệm năng lượng nhờ thụ động.
Khả năng thích ứng	Cố định, khó thay đổi công năng sau khi hoàn thiện.	Linh hoạt, có thể tái cấu trúc không gian theo nhu cầu sự kiện.

Như bảng trên cho thấy, sự chuyển dịch từ "Công trình công cộng" sang "Không gian công cộng kiểu nhà" không chỉ là thay đổi vật liệu, mà là một cuộc cách mạng trong tư duy phục vụ cộng đồng. Nó đòi hỏi sự hy sinh một phần sự hoành tráng về quy mô để đổi lấy sự tinh tế về trải nghiệm con người.

Di sản và Ảnh hưởng đến Thế hệ Kiến trúc sư Tương lai

Rozana Montiel và triết lý "Nội Thất Công Cộng Như Phòng Khách" của bà đang để lại một di sản sâu sắc cho ngành kiến trúc và thiết kế nội thất toàn cầu. Trong bối cảnh các đô thị ngày càng trở nên ngột ngạt và thiếu kết nối, thông điệp của bà trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Các kiến trúc sư trẻ, đặc biệt là ở các nước đang phát triển, đang học hỏi cách tiếp cận của bà để tạo ra các công trình xã hội có tính nhân văn cao hơn. Ảnh hưởng này thể hiện rõ trong các chương trình đào tạo kiến trúc tại các trường đại học danh tiếng. Bà khuyến khích sinh viên không chỉ vẽ các mặt cắt kỹ thuật mà còn phải tưởng tượng ra cảm giác khi bước vào không gian đó. Làm sao để người ta cảm thấy an toàn? Làm sao để họ muốn ở lại? Những câu hỏi đạo đức và cảm xúc này được đặt lên hàng đầu. Hơn nữa, tư tưởng này cũng thúc đẩy sự phát triển của ngành thiết kế nội thất công cộng chuyên biệt. Trước đây, nội thất thường bị xem là bước cuối cùng, chỉ để trang trí. Ngày nay, với ảnh hưởng của Montiel, nội thất trở thành một phần của kiến trúc, được tích hợp ngay từ giai đoạn phác thảo sơ bộ. Các nhà thiết kế nội thất bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến vật liệu thô, ánh sáng tự nhiên và sự linh hoạt của không gian, thay vì chỉ tập trung vào các sản phẩm nội thất di động đắt tiền. Tương lai của kiến trúc công cộng có lẽ sẽ chứng kiến sự lan tỏa rộng rãi của các nguyên tắc này. Chúng ta sẽ thấy nhiều thư viện, bảo tàng, bệnh viện và trung tâm thương mại được thiết kế với mục tiêu tạo ra sự thoải mái như ở nhà. Xu hướng này cũng phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc, vì nó khuyến khích sử dụng năng lượng hiệu quả và tạo ra các cộng đồng khỏe mạnh hơn. Tóm lại, Rozana Montiel không chỉ là một kiến trúc sư giỏi, mà còn là một nhà tư tưởng xã hội. Bà đã chứng minh rằng kiến trúc có sức mạnh thay đổi hành vi con người. Khi chúng ta thiết kế một không gian công cộng như một phòng khách, chúng ta không chỉ xây dựng những bức tường, mà đang xây dựng lòng tin, sự đoàn kết và niềm vui trong cuộc sống thường nhật của hàng triệu người. Đó là đỉnh cao của nghề kiến trúc và thiết kế nội thất: phục vụ con người, từ trái tim.

"Kiến trúc không phải là nghệ thuật của việc tạo ra những hình khối, mà là nghệ thuật của việc tạo ra những khoảnh khắc. Và khoảnh khắc đẹp nhất là khi người ta cảm thấy mình đang ở nhà, ngay cả khi họ đang ở giữa đám đông."

Việc áp dụng tư tưởng này vào thực tiễn đòi hỏi sự kiên nhẫn của các nhà quy hoạch và sự dũng cảm của các kiến trúc sư để chấp nhận rủi ro khi thử nghiệm các vật liệu và cách bố trí mới. Nhưng kết quả cuối cùng, khi một công trình công cộng thực sự trở thành nơi chốn thứ hai của người dân, thì mọi nỗ lực đó đều xứng đáng. Đây chính là lời hứa hẹn của Rozana Montiel đối với tương lai của đô thị nhân văn.